Mükellefler hangi cezalar için uzlaşma hükümlerinden yararlanabilirler?

 

Soru 1: Mükellefler hangi cezalar için uzlaşma hükümlerinden yararlanabilirler?

Tarhiyat Öncesi Uzlaşma

Tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamındaki cezalar şunlardır:

- Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca yapılan vergi incelemelerine dayanılarak bulunan matrah veya matrah farkları üzerine tarh edilecek vergilere ilişkin kesilecek vergi ziyaı cezaları ile 577 Sıra No.lu V.U.K Genel Tebliği ile 1.1.2025'ten itibaren 33.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları, (33.000 Türk lirasını aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için VUK'un 376 ncı maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı olarak uygulanır.)

Tarhiyat öncesi uzlaşma kapsamı dışında kalan cezalar şunlardır:

- Kaçakçılık suçlarından dolayı 3 kat kesilecek vergi ziyaı cezaları ve bu fiillere iştirak edenlere kesilecek vergi ziayı cezaları,

- Vergi incelemesine dayanmaksızın bulunan matrah veya matrah farkları üzerinden tarh edilecek vergilere ilişkin kesilecek vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları.

Tarhiyat Sonrası Uzlaşma

Tarhiyat sonrası uzlaşma kapsamındaki cezalar şunlardır:

-Kaçakçılık dışındaki fiiller sonucu vergi ziyaına sebebiyet verilen durumlarda tarh edilen vergilere ilişkin kesilen vergi ziyaı cezaları,

-577 Sıra No.lu V.U.K Genel Tebliği ile 1.1.2025'ten itibaren 33.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları, (33.000 Türk lirasını aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için VUK'un 376 ncı maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı olarak uygulanır.)

-Mükellefler tarafından yasal süresinden sonra verilen beyannameler ile Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesine göre pişmanlık talepli olarak kabul edilen ancak şartların ihlali nedeniyle kanuni süresinden sonra verilen beyanname olarak işleme tabi tutulan beyannameler üzerinden tahakkuk fişi ile tahakkuk ettirilen vergilere ilişkin olarak kesilen vergi ziyaı cezaları.

Tarhiyat sonrası uzlaşma kapsamı dışında kalan cezalar ise şunlardır:

-Kaçakçılık suçlarından dolayı 3 kat kesilen vergi ziyaı cezaları ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen vergi ziyaı cezaları,

-213 sayılı Vergi Usul Kanununun "İzaha davet" başlıklı 370 inci maddesinin (b) fıkrası kapsamında, kendilerine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere mezkur maddeye göre kesilen %20 oranındaki vergi ziyaı cezaları.

SORU 2: Mükellefler vadesinde ödemedikleri borçları için uzlaşmadan yararlanabilirler mi?

Uzlaşmanın konusuna ikmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin kesilecek/kesilen vergi ziyaı cezaları ve belirli bir tutarı geçen usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları girmekte olup kesinleşmiş ve tahsil aşamasına gelmiş kamu alacakları uzlaşma kapsamı dışındadır.

SORU 3: İnceleme esnasında tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunan veya tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde hiç bulunmayan bir mükellef tarhiyat sonrası uzlaşmadan yararlanabilir mi?

Tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunmayan mükellef, şartları taşıyorsa tarhiyat sonrası uzlaşma talebinde bulunabilir.

Tarhiyat öncesi uzlaşma talep eden mükellefin, tayin edilen uzlaşma gününden önce bu talebinden vazgeçtiğini yazılı olarak bildirmesi durumunda, şartları taşıyorsa tarhiyat sonrası uzlaşma hakkı vardır.

SORU 4: Tarhiyat öncesi uzlaşma talep eden ancak kendisiyle uzlaşma temin edilemeyen veya uzlaşmaya varılamayan mükellef daha sonra tarhiyat sonrası uzlaşma talep edebilir mi?

Hayır edemez, mevzuat gereği mükellef bu iki hakkın ancak birinden yararlanabilir.

SORU 5: Uzlaşma talebi ne kadar süre içinde yapılmalı?

Tarhiyat Öncesi Uzlaşma

Nezdinde inceleme yapılan mükellefler incelemenin başlangıcından inceleme ile ilgili son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre içerisinde her zaman uzlaşma talebinde bulunabilirler.

İnceleme elemanlarınca yapılacak "uzlaşmaya davet" hallerinde ise, davet yazısının mükellefe tebliğ tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde uzlaşma talebinde bulunulabilirler.

Tarhiyat Sonrası Uzlaşma

Uzlaşma talebinin, vergi/ceza ihbarnamesinin mükellefe tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde yapılması gerekir.

SORU 6: Uzlaşma başvurusu nereye yapılmalı?

Tarhiyat öncesi uzlaşma

Uzlaşma talebi, incelemeyi yapana veya bağlı bulunduğu birime yahut ekip başkanlığına yapılabilir. Söz konusu başvurunun bakanlık bilgi işlem sistemleri üzerinden elektronik ortamda yapılması da mümkündür.

Tarhiyat sonrası uzlaşma

Uzlaşma talebi, yetkili uzlaşma komisyonuna, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine dilekçe ile veya dijital vergi dairesi üzerinden yapılır.

SORU 7: Uzlaşma talebini mükellef adına kimler yapabilir?

Uzlaşma talebinde mükelleflerin şahsen başvurması gerekir. Ancak mükellefin temsilcisi de noterden alınmış vekâletnameye dayanarak başvuruda bulunabilir.

Tüzel kişiler, küçükler ve kısıtlılar ile tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde ise bunların kanuni temsilcileri uzlaşma talebinde bulunabilir.

SORU 8: Mükellefler, yapılan tarhiyata dava açıp aynı zamanda uzlaşma başvurusunda bulunabilirler mi?

Uzlaşma talebinde bulunan mükellef, uzlaşma talep ettiği cezalar için ancak uzlaşma vaki olmadığı veya temin edilemediği durumda yargı yoluna başvurabilir.

Mükellef tarafından aynı ceza için uzlaşma talebinden önce dava açılmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahkemelerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır.

SORU 9: Mükellefler, V.U.K.' un cezalarda indirim hükümlerinden yararlanıp aynı zamanda uzlaşma hükümlerinden yararlanabilirler mi?

Mükellefler, kesilen cezalar için uzlaşma veya cezalarda indirim talebinde bulunma haklarından sadece birinden yararlanabilir. Uzlaşma talebinde bulunan mükellef, uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyan ederek kesilen cezalar için indirimden yararlanabilir. Uzlaşma tutanağı imzalandıktan sonra söz konusu indirim hakkı ortadan kalkar.

SORU 10: Uzlaşma vaki olduktan sonra ne kadar sürede ödemenin yapılması gerekir?

Uzlaşmanın vaki olması halinde, üzerinde uzlaşılan cezanın, düzenlenen uzlaşma tutanağı cezaların ödeme zamanlarından önce mükellefe tebliğ olunmuşsa kanuni ödeme zamanlarında; ödeme zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra tebliğ olunmuşsa ödeme süreleri geçmiş olanların uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren 1 ay içinde ödenmesi gerekir.

SORU 11: Mükellef uzlaşılan cezayı ödeyemezse uzlaşma geçersiz olur mu?

Uzlaşmaya varıldıktan sonra üzerinde uzlaşılan tutar kesinleşmekte olup, söz konusu tutarın süresinde ödenmemesi halinde uzlaşma geçersiz sayılmaz. Ancak, kesinleşen tutarlar üzerinden gecikme zammı hesaplanır.

SORU 12: Uzlaşma toplantısına giderken mükelleflerin hangi belgeleri hazırlamaları gerekir?

- Gerçek kişiler için: Nüfus cüzdanı/sürücü belgesi aslı ile fotokopisi.

- Tüzel kişiliği haiz müesseseler adına toplantıya katılacaklar için: İmza sirkülerinin aslı veya noter onaylı örneği, nüfuz cüzdanı/sürücü belgesi aslı, ayrıca bunların birer fotokopisi ile şirket kaşesi,

- Vekâletname ile katılacaklar için: Vekâletnamenin aslı ("uzlaşma" ibaresi bulunması şarttır) veya noter onaylı örneği, nüfus cüzdanı/sürücü belgesi aslı, ayrıca bunların birer fotokopisi.

SORU 13: Tarhiyat öncesi uzlaşmanın vaki olmaması durumunda, dava açma süresi geçmeden uzlaşma komisyonunun teklifini kabul edip ödemek isterse bu hakkı geçerli olur mu?

Tarhiyat öncesi uzlaşmanın sağlanamaması üzerine vergi dairesince düzenlenen ihbarnamenin tebliğini takip eden 30 gün içinde mükellef uzlaşma komisyonunun teklifini kabul ettiğini bir dilekçe ile vergi dairesine bildirirse, uzlaşma sağlanmış sayılır ve ödeme yapılabilir.

SORU 14: Tarhiyat sonrası uzlaşmanın sağlanamaması/temin edilememesi halinde dava açma hakkı var mıdır? Varsa süresi nedir?

Tarhiyat sonrası uzlaşmanın vaki olmaması/temin edilememesi halinde mükellef veya ceza muhatabı; kesilen cezaya, uzlaşmanın vaki olmadığına/ temin edilemediğine dair tutanağın kendisine tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde ve yetkili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilir. Bu takdirde, dava açma müddeti bitmiş veya 15 günden az kalmış ise bu müddet tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar.

SORU 15: Cezada indirimin şartları nelerdir?

İkmalen, resen veya idarece tarh edilen vergi veya vergi farkının tamamının ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısının ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvuruda bulunularak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat gösterilerek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödenmesi gerekir.

SORU 16: Vergi cezaları hangi oranda indirilmektedir?

Şartlara uyulması koşuluyla;

-Vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının %50'si,

- 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesine göre tespit edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle her yıl belirlenen tutarı aşmayan (2025 yılı için 33.000 TL ve altı) usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için Kanunun 376 ncı maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı olarak uygulanır.